KARANTİNA ADASI TAHAFFUZHANESİ GEZİ . 3

OSMANLI DEVLETİ'NİN FRANSIZLARA YAPTIRDIĞI TAHAFFUZNAME TARİHE IŞIK TUTAR...
Boş durmasın, müze yapın

Urla'nın Karantina Adası'nda yer alan 140 yıllık tarihi Klazomenai Tahaffuzhanesi yıllara meydan okuyor.

Ancak devlet burayı müze yapmak için hiçbir girişimde bulunmuyor. Tarih kapalı kapılar ardında çürüyor...


1800'lü yıllarda veba, kolera gibi salgın hastalıkların dünyanın dört bir ucuna Asya'dan yayılması üzerine kıtalar arası geçişlerin olduğu belli noktalarda karantina bölgeleri oluşturuldu. Asya'dan gelen mikropların Avrupa'ya yayılması bu bölgeler sayesinde engellendi. Bu bölgelerden biri de İzmir'in Urla ilçesi'nde yer alan Karantina Adası... 1800'lü yılların başında birçok ülkede kurulan karantina bölgelerinden bugüne kadar tüm techizatıyla sağlam kalan tek yer Urla'da bulunan Klazomenai Tahaffuzhanesi.

KAPALI KAPILAR
5000 yıllık insanlık tarihinin izlerine rastlanan Karantina Adası, yıllara meydan okuyor. Çok fazla ziyaretçisi olmayan adaya Urla Devlet Hastanesi'nde muayene olanlar, Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü'nde çalışanlar ve Sağlık Bakanlığı Urla Eğitim ve Dinlenme Tesisleri'nde kalanlar geliyor.
Doğal güzelliği ve tropik ormanları andıran görüntüsüyle görenlere parmak ısırtan ada, devletin ufak dokunuşlarıyla turizm cenneti olabilecek bir yapıya sahip. Tarihe kafa tutan bu tahaffuzhaneyi devlet koruma altına almıyor. Bu tarihi yeri gezmek isteyenler kapalı kapılarla karşılaşıyor.
Bulaşıcı hastalıkların kentlere yayılmasını engellemek için 1823'te Osmanlılar'ın ilk karantina bölgesi kuruldu. 1865 yılında da Klazomenai (Urla) Tahaffuzhanesi Osmanlılar tarafından Fransızlara yaptırıldı. Fransızlar bu adayı çeşitli techizatlarla döşeyip tahaffuzhane haline getirdi. Bu dönemde adanın karayla bağlantısı olması için Fransızlar bir de köprülü yol yaptı.
1865'de yapılan ve 1950 yılına kadar işlevini sürdürüne tahaffuzhane de sistem şöyle işliyor; ilk önce karantinaya alınacak gemi limana yanaşıyor. Gemideki insanlar ve eşyalar için üçlü sistem devreye giriyor. İnsanlar eşyalar ve geminin dezenfektesi için işlemler başlıyor.

STERİLİZE KAZANI
Karantina Adası'na getirilen hacılar dolapta yer alan filelere üzerindeki eşyaları çıkarıp koyuyor, yine dolapta yer alan peştemal ile takunyaları giyerek banyolara gidiyor.
Hacıların kıyafetleri dolaplara konuyor. 360 derece dönen bu dolaplar kıyafetler yıkandıktan sonra duvarın diğer tarafında bulunan görevliler tarafından alınıp sterilize kazanlarına konuyor. Bu kazanlardan üç adet var. Birinde ipekli kumaşlar buharla dezenfekte ediliyor, diğerinde gemilerden indirilen eşyalar dezenfekte işleminden geçiyor, bir diğerinde ise hacıların üstündeki kıyafetler sterilize ediliyor.

OSMANLI DÖNEMİNDE NELER YAŞANDI?
Osmanlı Devleti'nin kayıtlarına geçen Klazomenai Tahaffuzhanesi'nde yaşananlar şöyle...
* Yıl 1865: Karantina merkezi kuruldu.
* Yıl 1894: Beyrut'ta yeterli makine ve techizat olmadığı için, Yemen'den gelen askerler Klazomenai Tahaffuzhanesi'ne gönderilerek muayene edilip, karantina altına alındı. Bingazi'den Girit'e uğrayan Kayseri vapurunda kara humma hastalığı görüldüğü için yolcuların hepsi Klazomenai Tahaffuzhanesi'nde karantina altına alındı.
* Yıl 1896: Petersburg'ta kolera hastalığı görülmesi nedeniyle Finlandiya Körfezi'nden gelen gemiler Beyrut, Trablusgarb ve Klazomenai 'de karantinaya alındı. İlaçlar yetmeyince Beyrut ve Klazomenai Tahaffuzhaneleri için Marsilya'dan makina ve ilaçlar getirildi. Koleranın yoğun olarak görüldüğü Flemenk ve Belçika limanlarından gelen gemiler Beyrut, Trablusgarb ve Klazomenai Tahaffuzhaneleri'nde beş gün boyunca karantina altına alındı.
* Yıl 1899: Dersaadet'e koyun nakleden Aleksandr Gemisi'nin Kale-i Sultaniye'den Klazomenai Tahaffuzhanesi'ne gönderilmesi üzerine, koyunlarının bir kısmı telef olan Osman Eyüp Ağa, Osmanlı Devleti'ne şikayette bulundu.
* Yıl 1903: İzmir'de veba hastalığı yüzünden bir kişinin ölmesi üzerine limandan harekete geçecek olan tüm gemiler, Klazomenai 'de karatniaya alınarak gemideki tüm eşyalar dezenfekte edildi.
- Klazomenai Tahaffuzhanesi'nde karantina altına alınan Mısır ValisiAbbas Paşa'nın kardeşi Mehmet Ali Paşa'nın, karatina bölgesinden çıkması doğrultusunda hakkında resmi işlem yapılıp yapılmayacağı sorun haline gelmişti.
* Yıl 1912: Klazomenai de karantina altında tutulan Rusyalı hacılar, adada olay çıkardı. ancak yine de karantina süresi bitene kadar hacca gönderilmediler.
* Yıl 1917: Klazomenai Hastanesi doktoru iken Berlin'de cinayet işleyen ve Berlin Konsolosluğu'na sahte mühürlü mektup götürmesinden dolayı takibe alınan Naster Rod, şüpheli halinden dolayı hudut dışına çıkarıldı.

CUMHURİYET DÖNEMİNDE NELER OLDU?
* Yıl 1950: Bu döneme kadar hastalara tecrit için kullanıldı.
* Yıl 1980: Bina boşaltıldı, 16 yıl kimse ilgilenmedi.
* Yıl 1996: Son kez bakımı yapıldı ve boyandı. Bu yıldan sonra çürümeye terk edildi,
* Yıl 2009: Karantina Adası Kıyı Sahil Koruma Md. ne atanan Şaban Koçoğlu, İdealist bir md. Öncelikle adanın ottan görünmez hale gelmiş tarihi dokusunu gün yüzüne çıkarmış, Türk Büyükleri mezarlığını düzenlemiş mezar başlarına ağaç diktirmiş,Tahaffuzhaneyi gezilebilecek bir ortama getirmiş,Hemde bunları 3-5 personeli ile gerçekleştirmiş. Temizlenen bölgelerden otlar, ot dağları oluşturmuş bunların atılması için Urla Belediyesinin yardımlarını bekliyor. Kendisini bu özverili çalışmasından ötürü kutluyor, çalışmalarının devamını, yetkili birimlerin de kendisine yardımcı olmalarını bekliyoruz.

Kaynak : ÖZGE İPEKÇİOĞULLARI- ŞABAN KOÇOĞLU
FOTO; URLAWEB